Wieger Droogh, algemeen directeur bij SUEZ, Dr. Ton Bastein, ‎senior onderzoeker Circulaire Economie en Resource Efficiency bij ‎TNO en wethouder Joris Wijsmuller van Den Haag vertellen wat zij belangrijk vinden binnen een circulaire economie en wat zij daaraan bijdragen.

Droogh: “Recycling is de afgelopen jaren al sterk toegenomen, maar toen noemden we het nog niet circulair. Een echte circulaire economie gaat ook wel flinke stappen verder.

Het onderwerp is nu actueel omdat het eindelijk breed doordringt dat we met zijn allen meer grondstoffen per jaar gebruiken dan de aarde kan produceren. De benodigde grondstoffen moeten dus door onszelf beschikbaar gesteld worden om te kunnen blijven produceren. Daar is een grondstoffenrevolutie voor nodig.” 

Innovatieve oplossingen

Droogh stelt dat vooruitzien en concrete acties ondernemen belangrijk zijn. “Innovatie is de motor achter elke grote verandering. Soms zijn het kleine innovatieve aanpassingen, zoals onze samenwerking met een bouwmaterialenhandel waaruit de Bouwbewustbox ontstond.

Recycling is de afgelopen jaren al sterk toegenomen, maar toen noemden we het nog niet circulair.

In één rit brengen zij nu de bouwmaterialen weg en nemen ze de restmaterialen mee terug. Dat spaart een rit uit, en is dus veiliger en duurzamer.” Er werd een sorteerinstallatie gebouwd voor kunststof verpakkingsafval uit huishoudens. “Dit werkt nu zelfs zo goed dat van een aantal kunststofstromen kunststof geproduceerd wordt dat zich kwalitatief kan meten met kunststof uit ‘virgin’ grondstoffen.”

Het onderzoek van SUEZ en Cofely naar de mogelijkheden om de accu’s van auto’s aan het einde van hun levensduur in te zamelen en een tweede leven te geven kan een grote innovatie opleveren. “Deze accu’s kunnen in een power tower dienen om overschotten uit zonne- en windenergie tijdelijk op te slaan.”

Co-creatie

Een circulaire economie streeft naar honderd procent hergebruik. “We moeten ernaar streven op den duur alle stromen te kunnen scheiden en hergebruiken, of recyclen, maar dat kunnen we niet alleen. We zoeken nadrukkelijk partners die samen deze uitdaging aan willen gaan. Want alleen in co-creatie kan de grondstoffenrevolutie slagen.”

Inzicht door analyses

Vanaf 2012 is Bastein bij TNO intensief betrokken bij de circulaire economie, nadat voor het Ministerie van Infrastructuur en Milieu een analyse van de mogelijkheden van een circulaire economie voor Nederland werd gemaakt. “We onderzoeken op landelijk en lokaal niveau sectoren, activiteiten en gebieden waar circulaire kansen liggen. We analyseren wat de mogelijkheden zijn en wat de impact op economie en milieu zou kunnen zijn.”

Bastein zegt dat er in elke transitie winnaars en verliezers zijn. “Een lagere goederenconsumptie kan gevolgen hebben voor producenten. Niet alleen in Nederland, maar ook elders in de wereld. Een producent die zich daar snel op aanpast, heeft overlevingskansen.”

Wat de circulaire economie kan betekenen voor bijvoorbeeld de arbeidsmarkt is onderdeel van het SER adviestraject, dat momenteel op verzoek van de regering wordt opgesteld. TNO maakt hier deel van uit. “In dit adviestraject werken werknemers, werkgevers, verschillende ministeries, financiële instellingen, onderzoekers en gespecialiseerde bureaus samen.”

Verandering ten goede

“Zonder samenwerking kan er feitelijk niets”, stelt Bastein. “Bij grote stappen op energie- en grondstofgebied is samenwerking met de andere ketenpartners altijd nodig.” Als voorbeeld noemt hij een producent die het gemakkelijker wil maken om het product te repareren. “Dan is toch de kennis en visie van detailhandel, onderdelenleverancier of van een reparateur nodig om dat te verwezenlijken.”

Door samen te werken aan een circulaire economie, moet er iets ten goede veranderen voor alle partners.

Hij zegt dat doorbraken soms lastig zijn omdat ieders drijfveren in een keten anders kunnen zijn. “Door samen te werken aan een circulaire economie, moet er iets ten goede veranderen voor alle partners.” TNO blijft investeren in het verbeteren van analytische mogelijkheden, maar heeft vooral de ambitie om van analyse naar actie over te gaan.

“We praten met partijen uit de bouwsector om doorbraakmogelijkheden in die sector te onderzoeken en we voorzien grote mogelijkheden voor de rol die ICT- en het Internet of Things (IoT) kan gaan spelen bij de overgang naar een circulaire economie.”

Betrokken burgers

Wijsmuller vertelt dat er in Den Haag tientallen initiatieven en projecten lopen betreffende de circulaire economie. “Deze variëren enorm; individuele ondernemers zijn bezig om in hun bedrijf de principes van de circulaire economie toe te passen, groepen burgers ruilen op deelplatforms hun spullen, en de minibiebs waarbij burgers hun boeken ruilen schieten als paddenstoelen uit de grond.”

Den Haag wil het goede voorbeeld geven, en voert projecten uit in afgesloten Green Deals betreffende duurzaam inkopen en autodelen. “Daarnaast helpt de gemeente bedrijven in de stad die meer circulair willen ondernemen, bijvoorbeeld door startups een aanmoedigingsprijs te geven of ze te helpen bedrijfsruimte te vinden.”

Den Haag heeft voor nu en de komende jaren budget beschikbaar vanuit het collegeprogramma Haagse Kracht. “Dit budget is bestemd voor bijvoorbeeld verduurzaming van woningen en energiebesparing.”

Delen in vertrouwen

Net als Droogh en Bastein, vindt Wijsmuller samenwerking onontbeerlijk bij een circulaire economie. “Ketens dienen op elkaar aan te sluiten, men moet van elkaar weten wat de in- en uitgaande stromen van een bedrijf zijn.” Bij deze nieuwe vormen van samenwerking vindt Wijsmuller het belangrijk dat dit ‘open source’ gebeurt.

Ketens dienen op elkaar aan te sluiten, men moet van elkaar weten wat de in- en uitgaande stromen van een bedrijf zijn.

“In een vroegtijdig stadium bedrijfsinformatie met elkaar delen, waarbij vertrouwen een sleutelwoord is. Dat is ook belangrijk bij het ruilen en delen tussen burgers in de stad. Ook daarin wil de gemeente een rol spelen door ervoor te zorgen dat partijen elkaar kunnen ontmoeten via allerlei platforms en organisaties, zoals Duurzaam Den Haag.”

Voor Wijsmuller zijn logische vervolgstappen dat de gemeente aansluit bij lopende trajecten en programma’s die zich elders al bewezen hebben. “We willen ook voor iedereen zichtbaar maken welke projecten en initiatieven er al in de stad zijn. Om ervan te kunnen leren en zich te laten inspireren.”

Wijsmuller stelt dat de circulaire economie goed op weg is. “En met behulp van Haagse Kracht gaan we de komende jaren verdere stappen zetten. Maar een echt honderd procent circulaire economie is nog wel ver weg.”