Astrid Madsen
Energietransitie bij Gemeente Rotterdam

Schonere lucht, betere woonomstandigheden, lager energieverbruik en meer werkgelegenheid. Het zijn enkele voordelen die afscheid nemen van gasnetwerken de stad zullen opleveren, stelt de gemeente Rotterdam.

Tot die tijd zullen er gemiddeld zo’n achtduizend woningen per jaar de overstap moeten maken, inclusief benodigde isolatie, een beschikbaar warmtenet en andere aanpassingen.

Ook zal het energie-aanbod gematcht moeten worden met de vraag middels slimme meters, smart grids en wat al niet meer.

“We moeten van de huidige status quo naar iets nieuws en over tien jaar zal het wéér anders zijn”, schetst Astrid Madsen, energietransitie bij Gemeente Rotterdam.

“Er is dus flexibiliteit nodig in het nieuwe systeem en we kunnen simpelweg niet voorspellen hoe dat er precies uitziet. Wel zien we dat veel innovaties bottom up plaatsvinden. Die zullen we moeten vertalen naar de grotere plannen.”

Synergie

Kenmerkend voor dit moment is volgens Madsen de grote roep om duidelijkheid. “Er moet vertrouwen zijn dat wat je doet het juiste is. Je doet als burger, bedrijfsleven en overheid immers investeringen die je niet allemaal binnen enkele jaren terugverdient.

Dan wil je niet dat je burgers over tien jaar moet uitleggen dat je de verkeerde keuze hebt gemaakt. Deze transitie raakt ze tot ver achter de voordeur.”

Om hier vorm aan te geven, worden ten eerste alle wijken en infrastructuren in kaart gebracht en geeft de gemeente aan de hand van wat er aan ontwikkelingen en werkzaamheden gepland is, richting aan welke wijk wanneer wordt behandeld.

''De contactmomenten met inwoners die ontstaan wanneer een gebied op de schop gaat, zijn een mooie gelegenheid om te kijken wat er nog meer speelt in de wijk''

Waarbij koppeling met andere werkzaamheden voor efficiëntie in de aanpak kan zorgen. Zo heeft de gemeente in vergelijkbare opgave in het vernieuwen van de rioolinfrastructuur.

“We zijn bezig om die zaken aan elkaar te koppelen”, aldus Madsen. “Onze afdeling stedelijk beheer heeft nu ook energietransitie op zijn agenda staan en in concrete plannen verwerkt. Dat zet het zeker kracht bij. ”En zo is er nog meer synergie te bereiken.

De contactmomenten met inwoners die ontstaan wanneer een gebied op de schop gaat, zijn een mooie gelegenheid om te kijken wat er nog meer speelt in de wijk. Wat vinden mensen mooi? Hoe is de verkeerssituatie? Wat weer gunstig uit kan pakken voor de transitie, stelt Madsen.

“Als iemand zijn wijk prettig vindt, zal hij eerder bereid zijn te investeren in zijn huis. En snijdt het mes bij verbetering dus aan twee kanten. Je kunt kleine zaken meenemen om het grotere geheel uit te voeren.”

Regelgeving

Ook op het vlak van regelgeving is behoefte aan verandering. Zo is er momenteel geen wettelijke basis om gasvoorzieningen uit de wijken te halen. Om de transitie daadwerkelijk te realiseren, zal die er wel moeten komen, meent Madsen.


“Met een redelijke overgangstermijn. En dat ingrepen plaatsvinden op transitiemomenten, bijvoorbeeld bij renovatie. Belangrijk is in ieder geval dat de aansluitplicht op gas over moet naar het recht op warmte.”

Vanuit die gedachte heeft de gemeente ook een rol als lobbyist richting het Rijk, meent Madsen. “Wij kunnen lokaal ophalen welke condities er nodig zijn om de energietransitie in te zetten en die vertalen naar concrete projecten.”

Zekerheid

Steun van Het Rijk is ook onmisbaar wat financiële middelen betreft. Hoewel de meeste maatregelen die in de wijken worden genomen zichzelf grotendeels terugverdienen, denk aan isolatie en efficiëntere verwarmingssystemen, vergen zij hoge investeringen vooraf met een lange terugverdientijd.

“Daar zullen op landelijk niveau oplossingen voor moeten komen.” Vertaald naar de burger, wijst Madsen wel op het belang van de overstap wat betreft energiezekerheid de komende jaren. Hoewel de situatie nu nog niet zo urgent lijkt, wordt gas steeds duurder en staat ook de herkomst van gas al een tijdje onder druk.

“Je wilt er wel zeker van zijn dat je je huis later ook nog warm kunt houden.” Los daarvan is er ook nog de politieke druk, onder andere door de klimaatafspraken die gemaakt zijn in Parijs. Waar ook de horizon van 2050 vandaan komt. “Dat jaar is dichterbij dan we vaak denken. Om meerdere redenen hebben we dus geen tijd om te wachten.”