Marsha Wagner
Programmamanager Human Capital Agenda van Topsector Energie

“Het gaat onder meer om ICT-ers, werktuigbouwkundigen, installatietechnici en elektrotechnici op alle niveaus”, weet Marsha Wagner, programmamanager Human Capital Agenda van Topsector Energie, een van de negen Topsectoren binnen het bedrijfslevenbeleid van de Rijksoverheid. “Die tekorten hebben een vertragend effect op de ontwikkeling en implementatie van energieoplossingen. Terwijl juist die oplossingen zo belangrijk zijn om de energietransitie binnen de gestelde termijn te realiseren.”

Variëteit

De Nederlandse energiesector telt ruim duizend bedrijven en energiecoöperaties. Hier wordt vooral gekeken naar producenten van duurzame energie, netbeheerders, leveranciers van stroom, warmte en gas, bedrijven die duurzame producten en diensten aanbieden zoals energieopslag, elektrisch vervoer en warmtepompen en om installateurs en onderhoudsmonteurs van traditionele energieapparaten. “Er is een enorm verschil tussen de diverse bedrijven”, vertelt Wagner. “Dat varieert van een micro-mkb’er tot een multinational en van technologievolgend tot innovator.”

Samenwerking

Die verscheidenheid heeft invloed op de mogelijkheid om medewerkers aan te trekken en/of kennis te ontwikkelen binnen de eigen organisatie. “Grote bedrijven zijn goed in staat eigen medewerkers te scholen.

Maar binnen het mkb krijgen ondernemers dat minder makkelijk voor elkaar. Hierdoor is samenwerking binnen de branche en met opleidingscentra zo belangrijk. Het oplossen van het scholingsvraagstuk, het verbeteren van het opleidingsniveau zodat het niet alleen aansluit bij de huidige maar ook en juist bij de toekomstige behoeften, vergt een gezamenlijke inspanning van alle betrokkenen.”

Kennis en vaardigheden

De combinatie van een vergrijzende werknemerspopulatie, een krappere arbeidsmarkt en nog onvoldoende belangstelling voor technische opleidingen zorgt voor een groeiend tekort aan kandidaten voor de duizenden vacatures binnen de energiesector.

“Kunnen beschikken over voldoende goed geschoolde medewerkers is een essentiële voorwaarde om de energietransitie te doen slagen''

Om de sector te ondersteunen bij het oplossen van dit probleem heeft Topsector Energie de Human Capital Agenda ontwikkeld. “De energietransitie vraagt om andere, aanvullende en hogere kennis en vaardigheden”, stelt Wagner. “Om die vaardigheden te ontwikkelen, moeten wij op een nieuwe manier kennis aanbieden en verspreiden. Die kennis doe je niet alleen op tijdens de opleiding maar ook in de praktijk.”

E-learning, VR-trainingen, praktijksituaties

Via hybride leeromgevingen, inbedding van onderzoek- en innovatieprojecten in het onderwijs en E-learning kan actuele kennis worden opgedaan. “Je kunt de kennis op tal van niveaus aanbieden en laten aansluiten op het huidige niveau en de praktijk.

Via VR-trainingen kun je zelfs ervaren hoe dat in de praktijk werkt zonder dat het een ‘live’ praktijksituatie betreft.” Dat betekent niet dat de praktijk niet nodig is. “Het is juist van groot belang dat mensen ervaring opdoen in de praktijk door samen met anderen aan nieuwe technologieën te werken.”

Win-winsituatie

En daar biedt de samenwerking tussen het bedrijfsleven en opleidingscentra een grote meerwaarde. “Bedrijven kunnen studenten samen met medewerkers uit het bedrijf inzetten bij onderzoek- en innovatieprojecten zodat zij het geleerde ook in de praktijk kunnen toepassen”, meldt Wagner. “Op die manier verspreiden de studenten hun kennis binnen het bedrijf.

Ook delen de medewerkers met wie zij samenwerken hun ervaring met collega’s en ontwikkelen docenten steeds meer praktijkkennis. Het is een win-winsituatie.” Voor Topsector Energie zijn vijftien Centres of Expertises en Centra voor innovatief vakmanschap opgericht waar studenten samen met bedrijven werken aan innovaties.

Opleidingen aantrekkelijker maken

De belangstelling voor technische studies blijft achter bij het aantal beschikbare vacatures. In heel Nederland is de hbo-studie Elektrotechniek een van de kleinste opleidingen. “Het is belangrijk om studenten te overtuigen dat er toekomst zit in deze opleidingen. Een van de manieren om dat te doen is opleidingen aantrekkelijker maken. Dat kan, behalve door bedrijven veel nadrukkelijker een rol te geven in het onderwijs, ook door een koppeling te maken met onderzoek.”

Overheid, bedrijfsleven, onderwijs

Om het tekort aan professionals duurzaam te verhelpen is samenwerking geboden. “De branche, de overheid en het onderwijs moeten investeren in talenten, opleidingen en werk-naar-werktrajecten.”