Andy van den Dobbelsteen

Andy van den Dobbelsteen
Hoogleraar Climate Design & Sustainability Faculteit Bouwkunde van de TU Delft
 

Wat is het belang van verduurzaming van bestaand vastgoed?

“In de tijd dat we de energietransitie moeten doen, kunnen we nooit genoeg nieuwbouw realiseren om de doelstellingen te halen. Over vijftien jaar bestaat de bebouwing nog steeds voor minstens negentig procent uit wat er nu ook al staat. Om effectief iets te bereiken moeten we de bestaande voorraad aanpakken.

Die aanpak is wereldwijd van het grootste belang. Vanwege klimaatverandering en omdat de fossiele energiebronnen steeds verder opraken. Als je de bestaande voorraad aanpakt, doe je ook gelijk iets aan de leefkwaliteit.

Mensen zijn vaak verknocht aan hun rijtjeshuis, maar hebben bijvoorbeeld wel te maken met vocht, te weinig ruimte en een hoge energierekening. Door die woningen duurzaam te maken, verbeter je gelijk het comfort.”

Waar begin je als je vastgoed wilt verduurzamen?

“Ik begin altijd met de mogelijkheden om de vraag naar energie te verminderen. De tweede stap is het beter benutten van restenergie uit bijvoorbeeld afvalwater.

Dat kan in een woning, maar ook in een complete wijk door bijvoorbeeld warmte-uitwisseling. De derde stap is het duurzaam opwekken van de resterende vraag en dat aan laten sluiten bij de vraag van het moment. Een secure afstemming dus.”

Welke kansen en uitdagingen spelen er rondom verduurzaming?

“Ik richt me even alleen op energie. Daarin blijft de energievraagreductie heel belangrijk. Als we alleen zouden inzetten op duurzame energieproductie en verder niet meer bezuinigen op de vraag, dan kunnen we in Nederland simpelweg niet voldoen aan de energievraag.

We hebben nu vaak monofunctionele wijken: wonen gescheiden van kantoren en die zijn weer gescheiden van winkelcentra. In de toekomst kan veel worden gehaald uit het mixen van functies. Daardoor kun je overschotten in vraag en aanbod oplossen.

Supermarkten worden gekoeld, daarmee produceren ze warmte. Dat verdwijnt nu in het niets. Die restwarmte moet worden benut voor warmtevraag elders. Uit die processen gaan we in de toekomst veel winst halen.”


Jan-Maarten Elias

Jan-Maarten Elias
Technisch dienstverlener specialist duurzaamheid en energie van Unica

Wat is het belang van verduurzaming van bestaand vastgoed?

“In 2050 moet de gebouwde omgeving energieneutraal zijn. Tachtig procent van de gebouwen die er in 2050 zullen staan is vandaag al gebouwd. Die voorraad moeten we dus aanpakken. Er moet ook meer aandacht komen voor het beheer van vastgoed.

Uit onderzoek van TNO blijkt dat ongeveer zeventig procent van de installaties in gebouwen niet efficiënt draait. Daar kunnen we al een grote duurzaamheidsslag maken. Extra aandacht daarvoor levert voor de eigenaren en gebruikers mooie energiebesparingen op. En het zorgt voor een gezonder klimaat, binnen en buiten.”

Waar begin je als je vastgoed wilt verduurzamen?

“We beginnen met het bepalen van de ambitie: bijvoorbeeld een CO2-neutraal pand in 2025. We doen een nulmeting om de actuele stand van zaken vast te stellen. Vervolgens maken we een plan om met de meest recente technieken de ambitie te halen.

Bijvoorbeeld door een warmtepomp te gebruiken in plaats van een nieuwe cv-ketel. Dan komt de planning aan bod. Het is verstandig om naar natuurlijke momenten te zoeken om installaties aan te passen. Bijvoorbeeld als er een nieuwe huurder inkomt. De volgende stap is het professioneel beheer van de duurzame aanpassingen.”

Welke kansen en uitdagingen spelen er rondom verduurzaming?

“Wij merken dat de vraag naar duurzame aanpassingen sterk toeneemt. Het gaat erom dat je bewezen technieken en innovaties toepast. De kansen voor alle partijen in de bouwketen zijn groot. Vooral ook omdat eigenaren complete verduurzamingtrajecten uitbesteden.

Daardoor wordt de regiefunctie voor de keten steeds belangrijker. We merken ook dat er een gebrek aan vakmensen dreigt omdat er heel veel moet gebeuren. Dat kunnen we voor een deel oplossen door binnen onze sector efficiënter te werken en zaken in één keer goed te doen. Daarnaast moeten we meer aandacht besteden aan opleiding en kennis uit andere industrieën halen.”


Daan Bruggink

Daan Bruggink
Leidinggevende Orga Architect, gespecialiseerd in biobased en ecologisch bouwen

Wat is het belang van verduurzaming van bestaand vastgoed?

“Hoe ouder het gebouw, des te ‘schoner’ het is. Dat is bijvoorbeeld het mooie aan monumenten. Die zijn vaak opgetrokken uit materialen die niet op fossiele grondstoffen gebaseerd zijn. Het meeste bestaande vastgoed in Nederland is dat echter wel. Verduurzaming zorgt voor energiebesparing.

Ik ga nog een stap verder en pleit voor het toepassen van biobased materialen. Welke grondstoffen kunnen we bijvoorbeeld hergebruiken en welke kunnen we toevoegen? Hoe maak je bestaand vastgoed circulair? Dan ben je pas echt duurzaam bezig.”

Waar begin je als je vastgoed wilt verduurzamen?

“Kijk naar gebruik van energie, maar zeker ook naar het materiaal. Duurzame principes zijn gebaseerd op kringlopen. Kunnen we van fossiele materialen af en kunnen we groene materialen gebruiken? Het liefst wil je alles hergebruiken, maar dat kan vaak niet.

Dan kijk je naar hergebruik van bouwdelen; uiteindelijk kom je bij de grondstoffen. Zo vliegen wij dat aan. Als je alleen focust op energie, laat je veel liggen. Kijk naar de gebruiker en naar de omgeving van de mens. Hoe kun je die zo gerieflijk mogelijk maken? Een groene aanpak, ook met gebruik van groene materialen helpt daarbij.”

Welke kansen en uitdagingen spelen er rondom verduurzaming?

De gebruiker krijgt meer inspraak en wil duurzaam, net als gemeenten en corporaties die steeds nadrukkelijker hun groene gezicht willen tonen. Dat biedt volop mogelijkheden. Daar komt het geld nog bij. Als je kijkt naar de operationele kosten van een gebouw, dan zit één procent in de energie, negen procent in bouwgerelateerde kosten en negentig procent in personeel.

Als je een bestaand gebouw gebruiksvriendelijker maakt met natuurlijke materialen en ingrepen, dan zie je een grote winst door bijvoorbeeld de afname van het ziekteverzuim. Het investeren in de negentig procent levert per saldo meer op dan het terugbrengen van de energiekosten. Ook dat biedt in de toekomst veel perspectief.”