De energiefunctionaliteit Mobiliteit is verantwoordelijk voor circa 20% van de broeikasgasemissies in Nederland. Voor Europa ligt het aandeel iets hoger, en inclusief internationale lucht- en scheepvaart is vervoer met 27% van de uitstoot zelfs Europa’s grootste klimaatprobleem. Daarnaast is het de belangrijkste oorzaak van luchtverontreiniging in steden. Emissie-arm vervoer staat daarom hoog op de beleidsagenda, zowel in Nederland als Europa.

‘In dat proces willen wij nadrukkelijk een leidende rol spelen’, zegt Arthur van Dijk, voorzitter van vervoerdersorganisatie Transport en Logistiek Nederland (TLN). ‘Het is natuurlijk het mooiste als je transportmiddelen kunt inzetten die helemaal geen vervuiling uitstoten, maar die wens kan je op korte termijn niet waarmaken. Op de middellange termijn, denk aan 2030, is waterstof het antwoord. Tot die tijd zetten we in op drie realistische sporen.

In de eerste plaats willen we de vloot van kleine vrachtwagens elektrificeren, zodat we de vanaf 2025 emissieloos kunnen bevoorraden. Daarnaast rijden we in het zware transport al enige jaren met de Euro 6 motor, eentje uit de hoogste duurzaamheidscategorie. Dat is een dieselmotor waar je straffeloos 0 tot 100% biobrandstof in kunt bijmengen. Het gebruik daarvan heeft tot een absolute vergroening van onze wegen geleid. Momenteel bestaat bijna de helft van alle vrachtauto’s in het beroepsgoederenvervoer uit Euro 6 voertuigen. 46 procent van alle ritten wordt uitgevoerd door een Euro 6 vrachtauto. Tot we kunnen overschakelen op waterstof, is biobrandstof het beste duurzame alternatief.

Het derde speerpunt, maar misschien wel de meest voor de hand liggende, is simpelweg efficiencyverbetering. Kilometers die je niet hoeft te maken, leiden ook niet tot uitstoot. Denk daarbij aan het verhogen van je beladingsgraad. Dat kun je bereiken door goed met andere vervoerders samen te werken: gezien jouw route is het handiger dat jij deze lading meeneemt dan ik. Dat vereist allerhande uitwisselbare gegevens en een goede ketenregie, maar is zeker mogelijk.’

Uitdagingen

Slimmer omgaan met data kent binnen de mobiliteit vele aspecten. Het gaat niet alleen om de interactie tussen vervoerders, maar zeker ook om de communicatie met de weg of de stad. Je wilt voorkomen dat verkeer onnodig stilstaat of langdurig moet rondrijden om een parkeerplaats te vinden, want dat leidt allemaal tot onnodige uitstoot. ‘Hoe mooi zou het zijn als je als goederenvervoerder een bepaalde slot-tijd in de stad kunt krijgen en dat je plek om te lossen dan ook gegarandeerd beschikbaar is’, verduidelijkt de TLN-voorzitter.

‘Dan hebben we het over de concepten van smart mobility en smart city, denk aan de parkeerapp die je naar de dichtstbijzijnde vrije parkeerplaats loodst. Maar dan geïntegreerd, dus voor planning, route, afleverplek, waarbij al die stad- en weggegevens eraan bijdragen dat er zo weinig mogelijk stilstand is. Dat is pure logistiek. Steden moeten ook onderling samenwerken.'

'Als elke stad dezelfde venstertijden blijft hanteren, moeten wij meer materieel op de weg hebben om op die tijdstippen in al die steden te zijn. Milieunormen verschillen nu van stad tot stad; dat is niet praktisch. Dat is een van de redenen waarom we leidend in deze ontwikkeling willen zijn. Want dan heb ik straks een emissieloze truck, maar dan mag ik daar en op dat en dat moment de stad niet in. Achter de wens om emissieloos te rijden, ligt een wereld aan uitdagingen.’

Mobiliteitstafel

‘We worden veelal gezien als de sector van rubber en vervuilende vrachtauto’s, maar sinds we onze ambitie voor emissieloos transport hebben neergelegd, zijn we een interessante gesprekspartner geworden aan de Mobiliteitstafel binnen het Klimaatakkoord. Wij kunnen concreet aangeven dat we vele megatonnen aan uitstoot gaan besparen door alleen al het elektrificeren en biobrandstof. Laat staan wat er gaat gebeuren op het moment dat we op waterstof gaan rijden’, schetst Van Dijk het toekomstperspectief.

Om dat mogelijk te maken moet er nog wel heel wat gebeuren. ‘We denken dat de producenten die tijd tot 2030 nog zeker nodig hebben om de infrastructuur op te bouwen om betrouwbaar voldoende waterstof aan te leveren. Maar wij kunnen dat proces als sector wel bespoedigen. Simpelweg door vraag te creëren.

Dan heb ik straks een emissieloze truck, maar dan mag ik daar en op dat moment de stad niet in

Dan zet je een vliegwiel in werking waardoor het voor leveranciers steeds aantrekkelijker wordt om op grote schaal tankpunten, oplaadstations maar ook de fysieke uitstootvrije vrachtwagens te gaan produceren. Daarbij kunnen we wel wat hulp van de overheid gebruiken, en die komt er ook. Op dit moment kost een liter biobrandstof 36 eurocent meer dan een liter diesel. Dus waarom zou je die duurdere biobrandstof gaan tanken?

In het regeerakkoord is afgesproken dat er, vermoedelijk vanaf 2022, een kilometerheffing komt voor vrachtauto’s. Dat lijkt ongunstig, maar het aantrekkelijke is dat de opbrengsten van de heffing in overleg met de vervoersector zullen worden gebruikt voor innovatie en verduurzaming. Daar zit wat mij betreft de sleutel om die biobrandstof concurrerend te gaan aanbieden. Harde voorwaarde is daarbij voor ons overigens wel dat die biobrandstof groen geproduceerd wordt. Anders schiet je je doel natuurlijk voorbij.’

Europa

De ambitie van TLN strekt verder dan Nederland alleen. Voorzitter Van Dijk ziet prachtige kansen om ook in Europees verband het voortouw te nemen. ‘Onze infrastructuur is fantastisch; daar kunnen veel landen een puntje aan zuigen. We hebben geweldige goederencorridors van Rotterdam tot Duitsland en verder Europa in.

Daar kunnen we het verschil mee maken. Nederland wordt vaak de ‘gateway naar Europa’ genoemd, maar wij hebben het inmiddels over de ‘green gateway naar Europa’. Daarmee hebben we een Unique Selling Point, ook wereldwijd, waarmee we een groene loper naar het Europese achterland kunnen uitrollen.’