Sible Schöne

Sible Schöne
Directeur Klimaatbureau HIER

“Lange tijd heeft iedereen recht gehad op een gasaansluiting. Het vorige kabinet wilde dat dit recht wordt vervangen door het warmterecht. Kort gezegd houdt dit onder meer in dat als huizen van het gas af gaan, er een redelijk alternatief voorhanden moet zijn voor bewoners.

Zoals het er nu naar uitziet, kunnen gemeenten binnen niet al te lange tijd wijken aanwijzen als gasvrij. Tegelijkertijd hebben ze wel de verantwoordelijkheid om bewoners te ondersteunen en begeleiden in alternatieven voor gas”, zegt Sible Schöne, directeur van klimaatbureau HIER. “Er moet immers iets tegenover het afscheid van gas staan.”

Wijkgebonden

Met dat afscheid komt Nederland hoogstwaarschijnlijk de nodige uitdagingen tegen. Naar verwachting, zo zegt Schöne, worden alternatieven voor aardgas op wijkniveau toegepast. Dit betekent onder meer dat hiervoor financiële constructies nodig zijn om warmte voor alle burgers betaalbaar te maken.

“Te denken valt aan een wijkbudget, maar het is nog onduidelijk hoe dergelijke constructies er in de toekomst uitzien. Hanteer je voor mensen die weinig te besteden hebben bijvoorbeeld een maandelijkse afbetalingsregeling? Een complicerende factor is dat veel alternatieven op dit moment nog een stuk duurder zijn dan gas, al kunnen ze met schaalgrootte na verloop van tijd wel goedkoper worden.”

Begin van warmtetransitie

We staan nog aan het begin van de warmtetransitie, wil Schöne maar zeggen. Veel middelen zijn nog niet voorhanden. “Een omslag in de verwarming van alle woningen in Nederland betekent natuurlijk een enorme operatie. Een groot deel van de woningen is nog slecht geïsoleerd, zoals de meeste vooroorlogse bouw.

Gemeenten hebben vooralsnog geen wettelijke plicht om wijk voor wijk aardgasloos te worden en bewoners te ondersteunen in de warmtetransitie. Daarnaast zijn er te weinig gekwalificeerde monteurs om duurzame installaties, zoals warmtepompen, te installeren en is de scholing van deze mensen ook niet van de ene op de andere dag geregeld.

Veel bedrijven komen pas in beweging als er een markt voor een oplossing is en als de overheid er serieus werk van maakt.” De grootste uitdaging voor Nederland ligt volgens de directeur in het creëren van een samenhangende aanpak.

Communicatie

Klimaatbureau HIER informeert bewoners met de website www.hierverwarmt.nl. Hiermee kunnen ook gemeenten achtergrondinformatie verschaffen aan bewoners. Ze vinden er alternatieven voor aardgas, argumenten daarvoor en bewonerservaringen, zegt Schöne. Het doel is lokale overheden te stimuleren om met bewoners in gesprek te gaan.

58 procent van de Nederlanders is het ermee eens dat we van het gas af gaan.

Het klimaatbureau deed ook aanbevelingen naar gemeenten voor hun communicatie met bewoners. Volgens Schöne is het heel belangrijk dat gemeenten de warmtetransitie zien als een sociaal proces waarvoor ze de tijd moeten nemen.

“Om mensen mee te krijgen is het van groot belang dat de warmtetransitie een onderdeel wordt van een traject om de kwaliteit van de wijk te verbeteren. Laat aan bewoners zien dat de wijk en de woning er aantrekkelijker op worden, en trek het breder.”

Besef en houding

Dit betekent niet dat Nederlanders niets moeten weten van alternatieven voor aardgas. Steeds meer bewoners, zo zegt Schöne, zijn bereid zich erin te verdiepen. In 2017 is 58 procent het ermee eens dat de woningvoorraad van het gas af gaat tegenover 47 procent in het jaar daarvoor, volgens onderzoek van het klimaatbureau.

“Veel mensen lezen natuurlijk wel de berichten over het opraken van het Nederlandse gas, over de aardbevingen in Groningen, een eventuele grotere afhankelijkheid van Russisch gas en niet in de laatste plaats over klimaatveranderingen.

Nog steeds is er ook een groep die zich vooral afvraagt wat we moeten met al deze ontwikkelingen. Mede daarom pleit ik voor een informatiecampagne vanuit de landelijke overheid. Het is dan aan de gemeenten om de warmtetransitie samen met de bewoners op een nette manier vorm te geven.”