Bart Vander Velpen
Director Business Development en Innovation Manager bij Royal HaskoningDHV

Director Business Development en Innovation Manager bij Royal HaskoningDHV. De afgelopen tijd heeft Royal HaskoningDHV een flink aantal circulaire projecten geconcretiseerd met betrekking tot sectoren als bouw, chemie, elektronica, textiel en waterzuivering. We kijken naar twee praktijkvoorbeelden.

Het eerste voorbeeld dat Vander Velpen noemt, is het ‘Nutrient Clearing House’ concept, waarbij fosfaat en ammonium wordt teruggewonnen uit slib en mest. Het project ontstond uit een tweeledig vraagstuk. Enerzijds staat fosfaat als veelgebruikte grondstof bloot aan schaarste-risico’s.

Anderzijds moet een oplossing worden gevonden voor de mestoverschotten in sommige delen van de wereld, zoals Nederland. In plaats van de meest gebruikelijke terugwintechniek als uitgangspunt te nemen, zijn de eisen van eindgebruikers centraal gesteld, vertelt Van der Velpen over de benadering.

“De wensen van de industriële partijen die het fosfaat en het ammonium uiteindelijk vermarkten, zijn leidend voor hoe je de supply chain inricht. Zo is gebleken dat de industriële partners fosfaat willen dat voldoet aan specifieke kwaliteitseisen, die met de gangbare kristallisatieprocessen niet worden gehaald.

Door het fosfaat thermisch terug te winnen lukt dat wel. Dus hebben we de supply chain daarop ingericht.” Een groot voordeel van deze werkwijze is volgens hem dat de eindgebruikers vanaf het begin al aan boord zijn. Door deze wijze van procesbegeleiding hoeft de markt van de geproduceerde fosfaat- en ammoniumproducten niet te worden ontwikkeld.

“Het gaat erom twee werelden aan elkaar te verbinden. Zo hebben landbouwbedrijven en waterzuiveringsbedrijven er vaak geen idee van hoe industriële partijen fosfaat of ammonium verwerken tot specifieke eindproducten”, vervolgt Vander Velpen. “En elkaar niet kennen, betekent dikwijls elkaar niet vertrouwen.

Een belangrijke rol voor ons is om dat vertrouwen vanuit een neutrale rol met kennis van zaken op te bouwen. Beide partijen zijn volledig transparant naar ons toe. Vanuit onze technische, juridische en financiële kennis kunnen we bekijken welke informatie essentieel is en gedeeld dient te worden om een oplossing richting de circulaire economie te ontwikkelen.”

Chemicaliën terugnemen

Een andere stap richting de circulaire economie is het ’Take Back Chemicals’ concept. Veel chemische producten worden bij de eindgebruiker vernietigd, wat leidt tot milieubelasting. Vander Velpen noemt zwavelzuur als voorbeeld dat na gebruik bij een PVC producent wordt verdund en als natriumsulfaat (een zout product) wordt geloosd.

Het concept ‘Take Back Chemicals’ is erop gericht dat producenten chemische materialen niet langer verkopen, maar de functie ervan als dienst aanbieden. De gebruiker betaalt voor de dienst die een product levert en niet voor de hoeveelheid, wat het voor de producent interessant maakt om het product zo effectief mogelijk te laten gebruiken bij de eindgebruiker.

Het product zelf blijft eigendom van de producent en deze haalt het na gebruik weer terug om het op te werken naar de originele kwaliteit. Zo ontstaat een gesloten keten. Behalve een besparing in grondstoffen zorgt dit ook in besparing van energie, afval en CO2-uitstoot, stelt Vander Velpen.

“Voor de materialen waarvoor we dat nu doen, is meer energie nodig om vanuit maagdelijke grondstoffen een product te maken dan het gebruikte op te werken. Dat zorgt voor een extra economische waarde naast het voorkomen van afval en het verminderen van het gebruik van een chemische stof.”
 


Afbeelding: Royal HaskoningDHV.
 

Om bedrijven te helpen kansen te identificeren voor ‘Take Back Chemicals’-oplossingen en in het bepalen van de haalbaarheid ervan, is een scan ontwikkeld door Royal HaskoningDHV. “Aan de hand van deze scan kan op een snelle wijze geëvalueerd worden of een andere wijze van samenwerking tussen partners in ketens kan leiden tot verdere optimalisatie.” stelt Vander Velpen.

Winst over supply chain verdelen

Essentieel voor het succes van concepten als ‘Take Back Chemicals’ en ‘Nutrient Clearing House’ is dat de winst die ontstaat, wordt verdeeld over de betrokken partijen. In het voorbeeld van ‘Take Back Chemicals’ zijn dit de producent en gebruiker.

Bij ‘Nutrient Clearing House’ zijn dit de waterzuiveringsbedrijven en landbouwers enerzijds en de producenten van fosfaat en ammoniumproducten anderzijds. Wanneer er op traditionele wijze zou worden gewerkt ligt het voordeel voornamelijk bij één van beide partijen, aangezien meestal één van de partijen dient te investeren in het opwerken van het materiaal.

“Het gaat erom de totale winst die behaald wordt door het ‘leaner’ maken van de supply chain ook over de gehele keten te verdelen”, stelt Vander Velpen. “Het is een andere manier van denken over een extra waardecreatie door gebruik te maken van de supply chain. Mensen realiseren zich vaak niet hoeveel economische en ecologische winst er nog te behalen is bij het anders organiseren van de keten.”

Ook hier ziet hij de neutrale en kennisintensieve rol van Royal HaskoningDHV als een goed middel om alle stakeholders te laten profiteren. De winst is volgens hem ook groter dan de kostenbesparing alleen. “Laten we ook zeker niet de ontlasting van het leefmilieu vergeten.”