Michel Schuurman
Programmamanager MVO Nederland

Michel Schuurman is programmamanager bij MVO Nederland, voor duurzame en sociale innovatie op weg naar een circulaire economie.

Waar liggen de overeenkomsten en verschillen tussen goed waste management en circulair ondernemen?

Goed waste management betekent goed grondstoffen management. Goed omgaan met reststromen is onderdeel van de circulaire economie. Het verschil tussen die twee: grondstofstromen zijn gevolg van een economische handeling.

Circulaire economie gaat over intelligent omgaan met waarde en dan is duurzaamheid een gevolg en zijn grondstoffen een middel. Je moet als bedrijf nadenken hoe je producten ontwerpt die geen afval creëren. Dat is een economisch vraagstuk. Vanuit de klant gezien is afval een gevolg van slecht inkoopbeleid.

Afval is feitelijk inkoopverspilling. Hoe kan inkoop bijdragen aan beter waste management?

Zij maken keuzes en die keuzes bepalen de berg afval. Met toeleveranciers moet je afspraken maken over de terugname daarvan. Je kunt denken aan een product-dienst combinatie, dat je niet alleen koopt maar juist leaset. Daarin zijn ook initiatieven ontstaan.

Een overeenkomst met bedrijven die producten terugnemen aan het aan einde van de gebruiksfase. Dan voorkom je dat het afval wordt. Het kan zijn dat de inkoper uiteindelijk meer geld kwijt is aan initiële aankoop, maar zoveel op waste management bespaart dat het de organisatie als geheel kosten bespaart.

Wel dienen binnen de organisatie dan de sturingsmechanismen in lijn te zijn. Bijvoorbeeld dat een inkoper niet alleen aangestuurd wordt op kostenreductie of laagste prijs, maar ook op kostenbesparingen verderop in de organisatie.”

Wanneer wordt afval grondstof?

Dat heeft een sterk juridische wettelijke afweging. Het is interessant dat in de beleving van de mensen we de vraag moeten omdraaien. Hoe voorkomen we dat grondstof afval wordt? Afval heeft een negatieve connotatie en daar wil je vanaf.

Terwijl producten en grondstoffen in de derde of vierde levenscyclus nog veel waarde kunnen hebben. Afval is rotzooi. We moeten naar een situatie waarin dat goedzooi wordt.

Welke kansen biedt waste management nog meer, naast besparingen?

“Met goed waste management heb je een streepje voor. Bedrijven die aan goed waste management doen, zijn over het algemeen kostenefficiënter en financieel robuuster.

Vanuit goed waste management – zoals het recyclen van koffiebekers – kun je bewustwording en een heel proces op gang brengen in de organisatie, die via de koffiebekers kan leiden naar kernprocessen en -producten. Wat is als bedrijf je footprint?

Je ziet dat er een bewustwording is binnen organisaties om op allerlei elementen te verduurzamen en daar zijn goede voorbeelden van. Een goed voorbeeld is geclassificeerd papier. Je mag het van me kopen, als je aantoont dat je het op de juiste wijze verwerkt. Wat eerst een paar ton per jaar kostte, levert dan een paar ton per jaar op. Dat is nou omdenken.

Wat zijn goede voorbeelden van (innovatief) waste management?

“Er zijn heel veel voorbeelden. Zoals van hergebruikte stof van KLM cabine personeel om polo shirts te maken voor het KLM Open golftoernooi. Maar kijk ook naar bijvoorbeeld healthyseas.org. Afgedankte visnetten worden uit zee gehaald en uit de polymeren  worden vezels gesponnen wat gebruikt wordt in de productie van sokken. Dan zie je dat je met afval weer waarde kan creëren.”



Florens Slob
Director business development Van Gansewinkel

Florens Slob heeft ruim 15 jaar ervaring in de afval – en recyclingsector en is director business development bij Van Gansewinkel. Een bedrijf dat een toonaangevende rol wil spelen in de circulaire economie en ook mede-oprichter is van het Circularity Center in Rotterdam waar Slob ook directeur van is.

Waar liggen de overeenkomsten en verschillen tussen goed waste management en circulair ondernemen?

Afval bestaat niet. Dat is ons credo. Het gaat om het startpunt en de perceptie. Zie je een afvalbak staan of zie je er een spaarpot in met de grondstoffen voor morgen? Recycling levert daarbij op dit moment, en ik denk ook de komende tien tot twintig jaar de belangrijkste bijdrage aan een circulaire economie.

Dat start bij het ontwerp van producten en de inrichting van productieprocessen. Daar kunnen we er zorg voor dragen dat er nog meer en beter gerecycled kan worden. Zo kun je als afvalbedrijf een verbindende schakel zijn om de keten echt te sluiten en de circulaire economie te versnellen.

Afval is feitelijk inkoopverspilling. Hoe kan inkoop bijdragen aan beter waste management?

Een deel van het afval dat ontstaat bij productie processen is teveel ingekocht materiaal. Dat moet inzichtelijk en bespreekbaar gemaakt worden. In het afval dat je produceert zit een schat aan data en aan mogelijkheden. Het kan zelfs zo zijn dat je juist door meer ‘afval’ te hebben mogelijkheden creëert om er weer op een rendabele manier een grondstof of een product van te maken.

Als je puur en alleen naar het tarief voor je afvalverwerking kijkt ben je verkeerd bezig. Het gaat om de optimalisatie van de totale ketenkosten. Dan moet je durven om bewust de keten te sluiten en het verband te leggen tussen inkoop van grondstoffen en afval dat je produceert. Dan bouw je samen met ketenpartners aan een circulaire economie.

Wanneer wordt afval grondstof?

Afval wordt weer een grondstof als het voldoet aan de eisen en wensen van iemand die dit als grondstof weer wil inzetten. Daarvoor zijn eigenlijk altijd sorteer- en recyclingprocessen nodig, waarbij deze stromen zodanig worden opgewerkt dat het gelijkwaardig is met virgin grondstoffen.

Daarnaast moet je voldoen aan wet- en regelgeving op het vlak van afval, grondstoffen en producten. Het is dus niet simpelweg sorteren, je moet op een stabiele manier continu dezelfde kwaliteit producten kunnen leveren uit een diverse stroom aan afval.

Welke kansen biedt waste management nog meer, naast besparingen?

“Let op wat je besparingen noemt, het gaat om de ketenbenadering waar je de totale kosten zoveel wilt reduceren. Waste management is daar een onderdeel van. Het gaat om het leggen van de koppeling met inkoop van grondstoffen en het opzetten van nieuwe businessmodellen.

Wellicht wil je jouw producten na gebruik wel terug hebben en die recyclen of onderdelen hergebruiken. Voor dat soort modellen heb je partners nodig die ook op dat niveau met je mee kunnen denken. In feite wil je uiteindelijk toe naar een situatie waar er géén afval meer is, maar alle stromen optimaal worden ingezet en in een keten worden gehouden.”

Wat zijn goede voorbeelden van (innovatief) waste management?

“Enkele jaren terug kwam Philips in een project met onder andere Coolrec (een Van Gansewinkel bedrijf) met de Senseo Eco Viva die 50% recycled materiaal bevat. Een voorbeeld daarvan is een traject dat Coolrec heeft met Miele, waar ze onderdelen apart uit de machines halen om terug te leveren aan de fabrieken van de producent zelf.

Op het vlak van kunststoffen vind ik onze samenwerking met Better Future Factory een inspirerend voorbeeld waar met 100% recycled kunststof een filament wordt gemaakt voor 3D printers.”



Gé Moonen
Eigenaar Moonen Packaging

Gé Moonen is eigenaar van Moonen Packaging, een verpakkingsspecialist in Weert – een derde generatie familiebedrijf - dat sinds vijftien jaar de nadruk legt op duurzaamheid. Moonen Packaging produceert 50 miljoen kilogram verpakkingsmaterialen en wist sinds 2007 de uitstoot van CO2 met 62 procent te verminderen.

Waar liggen de overeenkomsten en verschillen tussen goed waste management en circulair ondernemen?

Vanuit circulair ondernemen denk je vanuit de grondstof, die moet hernieuwbaar zijn in plaats van herbruikbaar. Je voegt een extra dimensie toe waardoor we minder materiaal van de planeet nodig hebben, vooral door te kiezen voor een grondstof die weer snel aangroeit of hernieuwt.

Vanuit de circulaire gedachte is het afvalproduct weer grondstof voor de aarde. Hoe kan ik met dit afval een extra dimensie toevoegen, waardoor we minder materiaal uit de planeet nodig hebben? Zowel goed waste management als circulair ondernemen voorkomt afval. Dat is allebei goed.

Als je geen afval produceert hoef je niet meer te gebruiken. De vraag is: hoe kun je nou afvalstromen inzetten om nieuwe producten te produceren? Wij hebben een concept op de markt gebracht dat de ouderwetse kartonnen bekertjes met plastic coating vervangt. De nieuwe bekertjes zijn van suikerriet en coaten we met PLA – dat is een hernieuwbare grondstof.

Afval is feitelijk inkoopverspilling. Hoe kan inkoop bijdragen aan beter waste management?

Afvalstromen zijn goedkoper dan virgin materiaal. Vanuit inkoop is het interessant om de afvalstromen in de markt te bekijken. Afvalstromen zijn bedrijfseconomisch goedkoper en leveren een goedkoper eindproduct, zonder nadelige effecten.

Het is intelligenter om te starten met een afvalstroom, want afval is een verspilling zolang je het niet gebruikt. Er komt steeds meer aandacht voor afvalstromen, omdat het beter is te scheiden. Alleen maar verbranden doen we niet meer, dat levert ook geen geld op.

Je moet dus actief zoeken naar afvalstromen die inzetbaar zijn en de waste beter gebruiken. In de ontwerpfase weet je hoe je product eruit komt te zien. Dan kun je daar rekening mee houden en organiseren dat je schonere stromen krijgt.

Wanneer wordt afval grondstof?

Dat ligt eraan of de grondstof schoon genoeg kan worden aangeleverd. Virgin materiaal plastic gaat voor anderhalve euro per kilo. Als je dus plastic uit de afvalstroom weet te destilleren creëer je in wezen geld. Je ziet dat afvalverwerkers er beter ingesteld op raken. 

Je moet proberen voor de verbranding eruit te halen wat erin zit. Hoe zeldzamer materialen worden op deze aarde, hoe meer waarde de afvalstroom krijgt. Bijna alles wat er geproduceerd wordt komt uit de planeet. Uiteindelijk worden alle grondstoffen waardevoller. Je ziet het ook aan oud ijzer en koper, dat door mensen gestolen worden. Dat geeft aan dat er veel waarde in zit.

Welke kansen biedt waste management nog meer, naast besparingen?

“Waste krijgt steeds meer waarde. Afval is het voedsel van de toekomst. We gaan van zeven naar zo’n tien miljard mensen op aarde en het afval zal stijgen als gevolg van de welvaart. Vroeger waren we minder welvarend en was er minder afval. Ook in Azië neemt de welvaart enorm toe en dus de hoeveelheid afval.

Daardoor stijgt de vraag naar grondstoffen en een handel in afvalstromen. Dit begon ooit met het ophalen van oud papier voor een paar cent per kilo, maar het wordt steeds meer en steeds groter.”

Wat zijn goede voorbeelden van (innovatief) waste management?

“Onze eigen afvalbeker is een heel goed voorbeeld. Die afvalstroom en grondstof kunnen we nog drie keer gebruiken. Dat zorgt ervoor dat ook het product goedkoper wordt. In de toekomst zullen overheden producten gaan belasten voor de milieuschade die grondstof veroorzaakt.

De prijs van een product met een minder afval zal lager zijn, omdat de milieuschade lager is. Het kan ook niet anders. Als we niets doen, wordt de planeet uitgehold. Er zijn niet genoeg grondstoffen met het toenemend aantal mensen op de planeet. Dit is dus sowieso een economisch model, waarin het een kwestie is van vraag en aanbod.”