Dijkgraaf Hein Pieper, Projectleider Waterstromen Richard Haarhuis en Area manager Noord Europa Melspring Jos Theunissen vertellen over het nut en de noodzaak ervan.

Pieper: “Het is de taak van het waterschap om afvalwater te zuiveren, en ook interessant voor het bedrijfsleven als er een businesscase onder ligt. Bij waterzuivering is er altijd sprake van innovatie en de vraag hoe wij kunnen bijdragen aan een circulaire economie. Het waterschap wil de eerste overheid zijn die energieneutraal werkt.

Wat betreft energie lukt dat hier al qua energie omdat er biogas gemaakt wordt uit het aardappelafvalwater van Aviko.” Met het terugwinnen en hergebruik van grondstoffen gaat het waterschap een flinke stap verder. “De realisatie daarvan gebeurt door ‘Waterstromen’, een volle dochter van het waterschap. Wij zijn de eerste om met een businesscase te laten zien dat terugwinnen niet alleen milieutechnisch goed is, maar ook financieel voordeel kan hebben.”

Ruwe struviet

Er wordt fosfaat uit het afvalwater gehaald. Haarhuis: “Het is een eindige grondstof en nu dat langzaam begint door te dringen, wordt terugwinnen en hergebruik steeds belangrijker. Wij zagen dat jaren geleden al en ontwierpen een proces om het fosfaat te scheiden. Na een jaar proberen en diverse proeven, lukte het”. Technisch was het dus allang mogelijk, maar op dat moment was er nog geen Nederlandse afzetmarkt voor.

Het is een eindige grondstof en nu dat langzaam begint door te dringen, wordt terugwinnen en hergebruik steeds belangrijker.

“Er was geen businesscase, in Nederland was hergebruik niet mogelijk vanwege de strikte regelgeving. Het fosfaat ging naar een Duits bedrijf dat het gebruikte als meststof.” Intussen werd in Nederland lobby gevoerd om de wet aan te passen zodat fosfaat als meststof binnen de regels zou vallen. “Fosfaat op zich is een grondstof met een lage waarde, maar er moet iets ‘bijgevoegd’ worden om het tot meststof te maken.

Daarom wordt er magnesium aan toegevoegd. Het eindproduct is dan ruwe struviet. Enkele jaren geleden kwam Waterstromen in contact met Melspring, die er nu al enkele jaren een volwaardige meststof voor gras van maakt. Hier worden er nog andere stoffen aan toegevoegd en verwerkt tot een strooibare korrel.

Cirkel sluiten

Jos Theunissen: “ We hebben nu een product dat prima past in de Green Deal. Biostimulanten zorgen ook voor een verdere terugdringing van pesticiden en fungiciden. De meststof heeft een hoog fosfaatgehalte dat zorgt voor een optimale groei van de plant. Nu wordt het voornamelijk gebruikt voor gras.

We zijn met onderzoek bezig of het ook binnen de kleinschalige tuinbouw gebruikt kan worden in combinatie met biostimulanten. We merken dat het gebruik van deze meststof zich wereldwijd aan het uitbreiden is.”

De heren zijn het erover eens dat terugwinning en hergebruik leidt tot verduurzaming van de gehele keten. Pieper: “Het waterschap dient in dit geval als ‘launching customer’ waarbij samenwerking met het bedrijfsleven absoluut nodig is om dergelijke initiatieven rendabel te maken. Zij moeten het product vermarkten.” De Europese wetgeving staat alleen toe dat teruggewonnen fosfaat gebruikt wordt als meststof.

“Maar ook de techniek achter de terugwinning kan elders in de wereld waar men problemen heeft met waterzuivering, ingezet worden. Bij het maken van struviet trekken overheid en bedrijfsleven gezamenlijk op. “Pieper: “Het is een gemeenschappelijke opdracht. Er zijn meer waterschappen die sinds kort ook fosfaat terugwinnen, maar niemand die er, zoals Waterstromen, direct een op maat gemaakte meststof van maken.

Andere waterschappen richten zich op andere doelen, zo is Brabant druk bezig met bio plastics die ‘oplosbaar’ zijn. Alle waterschappen samen vormen een grote grondstoffenfabriek. We delen onze kennis niet alleen met elkaar, maar ook met andere overheden en het bedrijfsleven. Dat trekt verschillende bedrijven aan en door de Europese aandacht is het draagvlak groot om stappen voorwaarts te maken.”