Tineke Ceelen

Directeur Stichting Vluchteling

DR Congo is rijk aan grondstoffen maar behoort desondanks tot de 15 minst ontwikkelde landen ter wereld. De oorlog van 1998-2002 zorgde voor een golf van extreem geweld waarbij mensen massaal op de vlucht sloegen. Mede door ziekte en ondervoeding vielen er zo’n 5,4 miljoen doden.        

Nadat het een tijd iets rustiger is geweest, laait het geweld op dit moment weer hoog op. Dat heeft vooral te maken met leiderschap. Hoewel zijn ambtstermijn afliep in december 2016, weigert president Joseph Kabila verkiezingen uit te schrijven. Op veel plekken in het land is het onrustig.

In de conflictgebieden in het oosten worden gemeenschappen gedwongen hun huis te ontvluchten. Miljoenen mensen zijn hierdoor ontheemd. Mensen worden afgeperst, gekidnapt en gedwongen om te vechten of te werken. En in het hele land komt seksueel geweld tegen vrouwen en meisjes voor.

Schoon drinkwater

Wereldwijd zijn er zo’n 65 miljoen mensen op de vlucht voor oorlog, geweld en onderdrukking. Stichting Vluchteling biedt noodhulp daar waar het het hardst nodig is, door te voorzien in basisbehoeften als schoon drinkwater. “Als grote aantallen mensen op de vlucht slaan en geen schoon drinkwater hebben, dan kun je erop wachten tot cholera, of andere ernstige, dodelijke ziektes uitbreken,” vertelt directeur Tineke Ceelen.

“Dus zorgen wij voor drinkwater en leggen simpele, maar goede sanitaire voorzieningen aan, zoals latrines – een gat in de grond met een betonnen opstapje met een omheining eromheen.” Hiermee neemt Stichting Vluchteling een taak op zich die eigenlijk toebehoort aan de regering. “De Congolese regering in Kinshasa heeft nauwelijks aandacht voor basisvoorzieningen als water, gezondheidszorg, scholing en infrastructuur,” zegt Ceelen.  

Noodklok geluid

Onlangs heeft de VN de noodklok geluid door een Level-3 status aan de Congolese situatie toe te kennen. L3 wordt alleen afgekondigd voor de meest complexe en uitdagende humanitaire noodsituaties. De drie andere crises die momenteel als L3 noodsituatie worden erkend, zijn Syrië, Jemen en Irak. Ceelen vertelt: “Het is als een druk op de knop van, ‘jongens, alle remmen los!’

Alle hulp die we kunnen mobiliseren moet er ook nu naar toe. Reserves moeten worden aangebroken om extra middelen ter beschikking te stellen. Doen we dat niet, dan weet je dat er grote aantallen mensen komen te overlijden door die crisis.”       

Hoewel de afkondiging een stap in de goede richting is, wil Ceelen benadrukken dat het geen magische oplossing biedt: “Kijk ook eens hoe groot DR Congo is. Ze hebben daar geen goed wegennet, dus het is een zeer kostbare, moeizame en gevaarlijke operatie om in de zwaarst getroffen gebieden te komen. Zelfs met alle middelen van de wereld, is dit nog een moeizaam avontuur.”

Alle beetjes helpen

“Telkens als ik met ontheemden spreek, valt het me op dat ze een geschiedenis van herhaald vluchteling zijn hebben. Telkens weer voor nieuw geweld op de vlucht, en telkens weer het kleine beetje dat ze hebben kwijtraken.

Door hun verhaal te vertellen kunnen we de slachtoffers een stem geven. Zo kunnen we hier vertellen wat er gebeurt met gewone mensen in DR Congo. Ze zijn slachtoffer van slecht leiderschap, maar ook van een gebrek aan ingrijpen door de internationale gemeenschap. Al jaren is er veel te weinig internationale druk voor een oplossing.

Wij geven de slachtoffers van die conflicten een stem en proberen de middelen bijelkaar te krijgen om hulp te bieden. Elke waterpomp, elk ziekenhuis dat we kunnen bouwen en elke jerrycan die we kunnen uitdelen kan een leven reden - en dat telt.”