Tom Bakkum
Directeur Climate-KIC

Nieuwe oplossingen zijn nodig om richting te geven aan ons denken en handelen van nu. De wereld verandert snel en dat zal alleen maar sneller gaan. Werden bedrijven vroeger honderd jaar, nu hebben ze nog maar een gemiddelde levensduur van achttien jaar. Tegelijkertijd wijzen alle nieuwe kennis en metingen er volgens Bakkum op dat eerdere schattingen van klimaatwetenschap veel te voorzichtig zijn geweest. Poolijs smelt sneller, veranderingen voltrekken zich disruptiever en het dempend effect van oceanen lijkt bijna uitgewerkt.

Impact

De roep om een duurzame en gezonde economie wordt dan ook steeds groter. Het goede nieuws is volgens de directeur dat ‘we’ dit prima kunnen.

“Het is al begonnen. De nieuwe economie ziet er werkelijk goed en robuust uit. Steeds meer schone technieken bewijzen economisch haalbaar te zijn. Nederland en Europa hebben ook alles in huis om dit te kunnen, denkers en doeners hebben we altijd gehad.” Naast visie op innovatie is de durf om te innoveren en het vertrouwen in innovatie een must in deze transitie, vervolgt hij.

En, niet te vergeten: verbinding op meerdere niveaus. Van bedrijfsleven (zowel start-ups als mkb en corporates) tot overheid en kennisinstituten. “Door alle klimaat- en innovatiekennis uit ons Europese netwerk samen te brengen met bedrijven en te opereren in markten waar producten snel kunnen opbloeien, maximaliseert zowel de klimaat- als economische impact.”

Slimme start-ups

Wij schrikken ook van de dramatische gevolgen, zoals afkalvende gletsjers. Deze beelden geven echter de indruk dat elke poging om er wat aan te doen te laat is.

Hierdoor ontstaat een kloof met partijen die wel duurzaam willen zijn. Die zorgen alleen maar voor een kloof met partijen die wel duurzaam willen, maar niet gelijk weten hoe. “De dialoog moet constructiever, want het gaat om onze eigen toekomst.”

''Positieve impact komt bijvoorbeeld van slimme startups''

Positieve impact komt bijvoorbeeld van slimme startups. Bakkum wijst onder andere op Nerdalize en Solease, uit het Accelerator Programma van zijn organisatie. Nerdalize heeft het gebruik van computerservers gekoppeld aan waterverwarming in huizen.

Computerservers geven warmte af, dus kunnen zij, opgedeeld in kleinere versies, als boiler gebruikt worden. Bakkum: “Inmiddels werken ze nauw samen met Eneco.”

Solease heeft een succesvol concept op de markt gebracht waarbij consumenten zonnepanelen kunnen leasen. In 2015 haalde de startup vier miljoen euro op bij drie energiefondsen, waarmee een start mogelijk was met vijfduizend huishoudens.

Dat leidt uiteindelijk tot een jaarlijkse besparing van een miljard CO2-uitstoot. “En ook lagere energiekosten voor de leasende partij.”

Klimaatinnovators van de toekomst

Een enorme drive is er volgens Bakkum ook bij de nieuwe generatie studenten die educatieprogramma’s van Climate-KIC volgen. “Zij snappen de urgentie om iets aan het klimaat te doen wel. Het gaat ten slotte om hun toekomst.”

Via de Master/PhD-programma’s en Summer Schools zijn inmiddels drieduizend studenten opgeleid tot klimaatinnovators en leiders van de toekomst. “Een mooi voorbeeld is een PhD student aan de Universiteit Utrecht. Waar normaal gesproken een PhD-onderzoek heel theoretisch is, weet hij zijn kennis heel direct toe te passen in de praktijk.

Samen met zijn begeleider heeft hij een prototype gemaakt voor een raam dat niet alleen esthetisch mooi is met gekleurd glas, maar ook op een duurzame manier energie opwekt.”

Gezonde steden

De gebouwde omgeving speelt een hoofdrol in de energietransitie, illustreert Bakkum met cijfers. Binnen Europa vertegenwoordigen gebouwen veertig procent van onze energieconsumptie en 36 procent van de CO2-uitstoot.

''Ook een stad als Amsterdam zal een oase van rust worden waar je schone lucht inademt''

Het verwarmen van oude gebouwen kost daarbij tot twintig keer meer energie dan van moderne panden. “Daar ligt dan ook een grote uitdaging voor ons land, want een derde van onze gebouwen is ouder dan vijftig jaar”, stelt de directeur. Die overigens ook hier vooral kansen ziet.

Door de energieprestaties te verbeteren en het energieverbruik te verlagen kan de CO2-uitstoot met vijf procent worden verminderd en wordt het tegelijkertijd prettiger en gezonder werken in deze gebouwen.

Met economisch renderende panden als resultaat. Het Climate-KIC Innovatieproject ‘Building Technologies Accelerator’ gaat deze uitdagingen aan met frisse, duurzame ideeën.

Zo’n optelsom geldt niet alleen voor de gebouwde omgeving, benadrukt Bakkum. Zo ook voor schone, slimme mobiliteit. “De doelstelling om klimaatverandering tegen te gaan is lovenswaardig, maar het effect is breder.

Doordat we minder CO2, fijnstof en lawaai produceren, wordt de gehele leefomgeving prettiger. Ook een stad als Amsterdam zal een oase van rust worden waar je schone lucht inademt. Maar dan moeten we wel nu actie ondernemen. Daarom is samenwerking met Nederlandse gemeentes en bedrijven belangrijk.”

Over Climate-KIC

Climate-KIC, Europa’s grootste klimaatnetwerk van bedrijfsleven, overheid en wetenschap opgericht door het Europese Instituut voor Technologie (EIT).